এক নতুন অধ্যয়নে অসমৰ মাজুলী দ্বীপ — বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জনবসতিপূৰ্ণ নদীদ্বীপ — ৰ প্ৰায় ৪,০০০ বছৰৰ জলবায়ু আৰু উদ্ভিদৰ ইতিহাস পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰিছে।
দ্বীপটো কেইবাটাও জনজাতিৰ বসতিস্থল আৰু নৱ-বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, যিটো এটা সংস্কাৰমূলক বৈষ্ণৱ আন্দোলন।
এই অধ্যয়নে মাজুলী দ্বীপৰ জলবায়ুৰ পৰিবৰ্তনশীলতা, উদ্ভিদৰ পৰিৱৰ্তন আৰু বানৰ গতিশীলতাৰ বিষয়ে এক দীৰ্ঘম্যাদী দৃষ্টিভংগী আগবঢ়াইছে আৰু ই বানপীড়িত সম্প্ৰদায়ৰ বাবে অভিযোজন কৌশল গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিব পাৰে।
দক্ষিণ আৰু পূবে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী, পশ্চিমে সোৱণশিৰি নদী আৰু উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এটা শাখাৰ মাজত অৱস্থিত মাজুলী দ্বীপ বাৰম্বাৰ বান আৰু তীব্ৰ গৰাখহনীয়াৰ দ্বাৰা গুৰুতৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈ আহিছে। সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ বাবে ইউনেস্ক’ৰ অস্থায়ী তালিকাত স্থান পোৱাৰ পিছতো এই অঞ্চলত আধুনিক আৰু জীৱাশ্ম পৰাগৰ অভিলেখৰ ওপৰত আধাৰিত পেলিন’লজিকেল প্ৰমাণৰ সহায়ত কোনো বিস্তৃত দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰত্ন-পৰিস্থিতিবিজ্ঞান পুনৰ্নিৰ্মাণ হোৱা নাছিল। পৰাগ হৈছে অতীতৰ পৰিৱেশগত অৱস্থাৰ অন্যতম নিৰ্ভৰযোগ্য সূচক, কিয়নো এইবোৰ টেকসই আৰু হাজাৰৰ পৰা নিযুত বছৰলৈকে পলসত সংৰক্ষিত হৈ থাকিব পাৰে।
বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ (DST) স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান লক্ষ্ণৌৰ বীৰবল চাহনী প্ৰত্নবিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান (BSIP)ৰ বিজ্ঞানীসকলে মাজুলী দ্বীপত এক অগ্ৰণী প্ৰত্ন-পৰিস্থিতিবিজ্ঞান অধ্যয়ন সম্পন্ন কৰিছে, যি দ্বীপটোৱে গুৰুতৰ ভূমিক্ষয়ৰ সন্মুখীন হৈছে আৰু বনাঞ্চল ধ্বংস, নগৰীকৰণ আৰু বাৰম্বাৰ বানৰ প্ৰতি অত্যন্ত সংবেদনশীল।
তেওঁলোকে দ্বীপটোৰ এটা জলাশয়ৰ পৰা ১৫০ ছেণ্টিমিটাৰ দ পলসৰ নমুনা সংগ্ৰহ কৰি পৰাগৰ বিশ্লেষণ (অতীতৰ উদ্ভিদ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ বাবে) আৰু শস্যকণাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন (নদীৰ গতিশীলতা আৰু বানৰ তীব্ৰতা বুজিবলৈ) একেলগ কৰি দ্বীপটোৰ বাবে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এক বিস্তৃত পৰিৱেশগত অভিলেখ তৈয়াৰ কৰে। অধ্যয়নটোৱে মধ্য-অন্তিম হ’ল’চিন যুগৰ পৰিৱেশগত পৰিৱৰ্তন পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰিছে, যিয়ে উজনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ আঞ্চলিক জলবায়ু, উদ্ভিদ আৰু জলাশয়ৰ গতিশীলতা বুজাত থকা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ শূন্যতা পূৰণ কৰিছে।
ফলাফলে প্ৰায় ৪০৪০-২২৬০ কেলিব্ৰেটেড বছৰ আগৰ (cal. yrs. BP) এটা প্ৰাৰম্ভিক উষ্ণ আৰু আৰ্দ্ৰ পৰ্যায়ৰ ইংগিত দিয়ে, য’ত ঘন অৰণ্যৰ আৱৰণ আছিল। ই ৪.২ কিল’বছৰৰ শুকান জলবায়ু পৰিঘটনাৰ সময়ত স্থিতিস্থাপকতাৰ সূচনা কৰে। ইয়াৰ পিছত মৌচুমীৰ তীব্ৰতা আৰু বানৰ শাসনৰ উঠা-নমাৰ পৰ্যায় আহিছিল, য’ত মধ্যযুগীয় জলবায়ু অস্বাভাৱিকতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি প্ৰায় ১১০০-৫০০ কেলিব্ৰেটেড বছৰ আগত এটা তুলনামূলকভাৱে আৰ্দ্ৰ সময় আছিল। শেষৰ প্ৰায় ৫০০ বছৰত লিটিল আইচ এজৰ সৈতে সংগতি ৰাখি উষ্ণতা আৰু বৰষুণ হ্ৰাস পাইছে, লগতে মানৱ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি আৰু সিঁচৰতি উদ্ভিদৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছে।
ফলাফলে স্থানীয় উদ্ভিদৰ গতিশীলতা আৰু প্ৰধান বিশ্বব্যাপী জলবায়ু পৰিঘটনাৰ মাজত স্পষ্ট সমকালীনতা প্ৰদৰ্শন কৰে, যিয়ে বৃহত্তৰ জলবায়ু বলবতৰ প্ৰতি অঞ্চলটোৰ সংবেদনশীলতাক উজ্জ্বল কৰি তোলে। তথ্যসমূহে পাৰিস্থিতিক স্থিতিস্থাপকতা আৰু সংবেদনশীলতাৰ পৰ্যায়সমূহো চিনাক্ত কৰে, যিয়ে জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণ, জলাশয় পুনৰুদ্ধাৰ আৰু বহনক্ষম ভূমি-ব্যৱহাৰ পৰিকল্পনাৰ বাবে এক বৈজ্ঞানিক ভিত্তি প্ৰদান কৰে।
Review of Palaeobotany and Palynology (Elsevier)ত প্ৰকাশিত এই অধ্যয়নটোৱে মাজুলী দ্বীপৰ দীৰ্ঘম্যাদী জলবায়ু-উদ্ভিদ গতিশীলতা আৰু নদী প্ৰক্ৰিয়াৰ প্ৰথমটো বিস্তৃত মাল্টি-প্ৰক্সি (পৰাগ আৰু শস্যকণাৰ আকাৰ) পুনৰ্নিৰ্মাণ উপস্থাপন কৰিছে আৰু ই নীতি নিৰ্ধাৰণ আৰু জলবায়ু অভিযোজন কৌশলত সহায় কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত বাৰম্বাৰ বান আৰু ভূমিক্ষয়ত ক্ষতিগ্ৰস্ত সম্প্ৰদায়সমূহ উপকৃত হ’ব।
বীৰবল চাহনী প্ৰত্নবিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান (BSIP), লক্ষ্ণৌৰ শ্ৰীমতী আৰ্য পাণ্ডে (DST-INSPIRE SRF) আৰু ড° স্বাতী ত্ৰিপাঠী, বিজ্ঞানী-E (তত্ত্বাৱধায়ক)ৰ নেতৃত্বত চলা এই অধ্যয়নত ড° সাধন কুমাৰ বসুমতাৰী (BSIP), ড° ছলমান খান (জাৰ্মানী), ড° হেমা সিং (BHU), ড° বিশ্বজিৎ ঠাকুৰ (BSIP), আৰু ড° অনুপম শৰ্মা (BSIP)য়ে সহযোগ কৰিছিল। অধ্যয়নটোৱে ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু মাজুলীৰ চাৰিওফালৰ সংশ্লিষ্ট নদী ব্যৱস্থাৰ নদী প্ৰক্ৰিয়াৰ ভূমিকা মূল্যায়ন কৰে, যিয়ে দ্বীপটোৰ অৱক্ষেপণ পৰিৱেশ গঢ় দিয়ে আৰু পাৰিস্থিতিক গতিশীলতাত প্ৰভাৱ পেলায়।
