বালিপৰা ফাউণ্ডেশ্যন আৰু ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটীৰ (আইআইটি গুৱাহাটী) সহযোগত আয়োজিত ১৪ সংখ্যক পূব হিমালয়ান নেচাৰনমিক্স™️ ফ’ৰাম (EHNF) ২০২৬-ত নীতি নিৰ্ধাৰক, উদ্যোগ নেতা, বিজ্ঞানী, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু বহনক্ষমতা বিশেষজ্ঞসকলে পূব হিমালয়ৰ শক্তি সুৰক্ষা, পানী সংৰক্ষণ আৰু পৰিৱেশগত স্থিতিস্থাপকতাৰ আন্তঃসংযুক্ত ভৱিষ্যতৰ ওপৰত আলোচনা কৰে।
“তৃতীয় মেৰু আৰু হিমসাগৰ (পূব হিমালয়)ৰ ভৱিষ্যৎ” মূল বিষয়বস্তুৰ অধীনত অনুষ্ঠিত এই আলোচনাত নবীকৰণযোগ্য শক্তি, জলবিদ্যুৎ, বিদ্যুতৰ সুলভতা, পৰিষ্কাৰ পৰিবহণ, বায়’মাছ আৰু বায়’চাৰ, নদীৰ স্বাস্থ্য, জলবায়ু স্থিতিস্থাপকতা আৰু সমন্বিত অৱবাহিকা পৰ্যায়ৰ শাসন ব্যৱস্থাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হয়।
এই কাৰ্যসূচীত বিশিষ্ট বক্তাসকলৰ ভিতৰত উপস্থিত আছিল আইআইটি গুৱাহাটীৰ সঞ্চালক অধ্যাপক দেৱেন্দ্ৰ জলিহাল; কৰ্মযোগী ভাৰতৰ অধ্যক্ষ শ্ৰী সুব্ৰমণিয়ান ৰামাদৰাই; কেন্দ্ৰীয় বিদ্যুৎ নিয়ন্ত্রণ আয়োগৰ (CERC) অধ্যক্ষ জিষ্ণু বৰুৱা; টাটা ইলেক্ট্ৰনিক্সৰ কৰ্পৰেট উপাধ্যক্ষ আৰু TSAT ব্যৱসায় মুৰব্বী টিম মেকিনটছ; আৰু থাইলেণ্ডৰ এছিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজিৰ বিশিষ্ট অধ্যাপক অধ্যাপক জয়শ্ৰী ৰয়।
শক্তি সম্পৰ্কীয় অধিৱেশনত উত্তৰ-পূব ভাৰতে কেনেদৰে অৰ্থনৈতিক বৃদ্ধি, সুলভতা, শক্তি সুৰক্ষা আৰু পৰিৱেশগত বহনক্ষমতাৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰি নবীকৰণযোগ্য শক্তিৰ সম্ভাৱনা আগুৱাই নিব পাৰে সেই বিষয়ে পৰীক্ষা কৰা হয়। এই খণ্ডৰ প্ৰযুক্তিগত অগ্ৰগতিৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি টাটা পাৱাৰৰ মুখ্য CSR আৰু বহনক্ষমতা বিষয়া হিমাল তিৱাৰীয়ে কয়, “মই ভাবো শক্তি পৰিৱেশ তন্ত্ৰ বিশ্বজুৰি ঘটি থকা উদ্ভাৱনৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰভাগত আছে। সেয়ে আজি যদি আপুনি চায় ১০ বছৰ আগতে ডিজিটেল যি স্থানত আছিল, শক্তি আজি উদ্ভাৱনৰ অগ্ৰভাগত আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুত আছে।”
আলোচনাত শক্তি পৰিৱৰ্তন ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় বিনিয়োগৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়েও পৰীক্ষা কৰা হয়। JSW এনাৰ্জীৰ নিয়ন্ত্রণ আৰু শক্তি বিক্ৰীৰ উপাধ্যক্ষ অভিষেক চেটাৰ্জীয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰি কয়, “সফল শক্তি বিনিয়োগৰ বাবে ন্যায্য বিপদ ভাগ-বতৰা, ব্যৱহাৰযোগ্য প্ৰকল্প, নিৰ্ভৰযোগ্য নেটৱৰ্ক, বিশ্বাসযোগ্য ক্ৰেতা আৰু অনুমানযোগ্য নিয়ন্ত্রণৰ প্ৰয়োজন— কোনো একক প্ৰযুক্তি বা বিতৰণ মডেলৰ প্ৰতি পক্ষপাতিত্ব নহয়।” ভাৰতৰ বৰ্ধিত শক্তিৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে বৈচিত্র্যপূৰ্ণ দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ প্ৰতিধ্বনি কৰি নুমলীগড় ৰিফাইনেৰী লিমিটেডৰ (NRL) পৰিচালন সঞ্চালক ভাস্কৰ জ্যোতি ফুকনে কয়, “উন্নয়নে অধিক শক্তি খৰচৰ দাবী কৰে, আৰু ইয়াৰ বহনক্ষম ভৱিষ্যৎ বিভিন্ন শক্তি উৎসৰ মিশ্ৰণক ব্যৱহাৰ কৰাৰ মাজত নিহিত হৈ আছে।”
এই অধিৱেশনসমূহত অইল ইণ্ডিয়া, নুমলীগড় ৰিফাইনেৰী লিমিটেড, টাটা পাৱাৰ ৰিনিউৱেবল মাইক্ৰ’গ্ৰিড, JSW এনাৰ্জী, NETRA, আইআইটি বম্বে আৰু জাপানৰ কিউছু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দৃষ্টিভংগী একত্ৰিত কৰি বৈচিত্র্যপূৰ্ণ আৰু স্থিতিস্থাপক শক্তি পৰিৱৰ্তনৰ বাবে প্ৰযুক্তি, বিনিয়োগ আৰু অংশীদাৰিত্বৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়।
পানী সম্পৰ্কীয় অধিৱেশনসমূহে উৎসৰ পৰা নিম্নগামীলৈকে এক দৃষ্টিভংগী অনুসৰণ কৰি হিমালয়ৰ হিমবাহ, নিজৰা আৰু উৎসৰ পৰা পূব হিমালয়ৰ সম্প্ৰদায়সমূহক জীয়াই ৰখা নদী, জলাশয় আৰু প্লাৱনভূমিলৈ পানীৰ যাত্রা পৰীক্ষা কৰে। আলোচনাত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, বানপানী, নদীৰ খহনীয়া, প্ৰদূষণ, জৈৱ বৈচিত্র্য আৰু সম্প্ৰদায়-নেতৃত্বাধীন পানী শাসন ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়। বাঢ়ি অহা পানী সংকটৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰি ভাৰত হিমালয়ান ৰিভাৰ বেচিন কাউন্সিলৰ (IHRBC) অধ্যক্ষা ড° ইন্দিৰা খুৰানাই সকীয়াই দিয়ে যে, “আমি পানীৰ নাটনিৰ পৰা পানীৰ দেউলীয়া অৱস্থালৈ গৈছো। আমাৰ নদী আৰু ভূগৰ্ভস্থ পানী শুকাই যোৱাৰ পিছতো পূব হিমালয় জৈৱ বৈচিত্র্য আৰু পৰম্পৰাগত জ্ঞানেৰে সমৃদ্ধ হৈ আছে। আমাৰ উন্নয়ন সঁচাকৈয়ে বহনক্ষম আৰু পুনৰুত্পাদনশীল হ’বলৈ এই শক্তিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি তুলিব লাগিব।”
পানী ব্যৱস্থা বুজাৰ গুৰুত্বক দুৰ্যোগৰ প্ৰস্তুতি আৰু জলবায়ু স্থিতিস্থাপকতাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। জাপানৰ কিউছু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অভিযান্ত্ৰিক স্নাতক বিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক হেমন্ত হাজৰিকাই বৈজ্ঞানিক গৱেষণাক সম্প্ৰদায়-ভিত্তিক আগতীয়া সতৰ্কবাণী ব্যৱস্থাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি কয়, “দুৰ্যোগ স্থিতিস্থাপকতা পানীক বুজাৰ পৰা আৰম্ভ হয়। অত্যধিক বৰষুণ, বৰষুণৰ ধৰণৰ পৰিৱৰ্তন আৰু মাটিৰ আৰ্দ্ৰতা বৃদ্ধিয়ে ভূমিস্খলন আৰু ঢালৰ বিফলতাৰ সূচনা কৰিব পাৰে। বৈজ্ঞানিক বুজাবুজি, ঢাল নিৰীক্ষণ আৰু সম্প্ৰদায়-ভিত্তিক আগতীয়া সতৰ্কবাণী ব্যৱস্থাৰ সংমিশ্ৰণেৰে আমি দুৰ্যোগৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ পৰা দুৰ্যোগৰ প্ৰস্তুতিলৈ আগবাঢ়িব পাৰো আৰু অধিক স্থিতিস্থাপক সমাজ গঢ়ি তুলিব পাৰো।”
এই মঞ্চই নেচাৰনমিক্স পিটচ ইউৰ আইডিয়া গৱেষণা উপস্থাপনৰ জৰিয়তে যুৱ অংশগ্ৰহণক উৎসাহিত কৰে। নেচাৰনমিক্স প্ৰদৰ্শনীত টাটা পাৱাৰ, দেৰৈ চাহ, পিনাপল, অৰেলিয়ান আৰ্থ, হাউছ অৱ মিতেংগা আৰু বাম ফাইবাৰৰ বহনক্ষম সামগ্ৰী আৰু উদ্ভাৱন প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।
আলোচনাই এই ভাগ-বতৰা বুজাবুজিক শক্তিশালী কৰে যে শক্তি সুৰক্ষা, পানী সুৰক্ষা আৰু পৰিৱেশগত সুৰক্ষা অবিচ্ছেদ্য। এক স্থিতিস্থাপক পূব হিমালয় গঢ়ি তুলিবলৈ শক্তিশালী প্ৰাতিষ্ঠানিক সহযোগিতা, বৈজ্ঞানিক উদ্ভাৱন, দায়িত্বশীল আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন আৰু পৰিৱেশগত অখণ্ডতাক আঞ্চলিক অগ্ৰগতিৰ কেন্দ্ৰত ৰখা সম্প্ৰদায়-কেন্দ্ৰিক সমাধানৰ প্ৰয়োজন হ’ব।
